Harmonia ciała, serca
i umysłu

Jogasutry Patandżalego w przekładzie Leona Cyborana


I. O samadhi, czyli skupieniu  

  1. I nauczanie jogi
  2. Joga - powściągnięciem zjawisk świadomości
  3. Wtedy - stan widza w swojej naturze
  4. Lub ma naturę wspólną ze zjawiskiem
  5. Zjawiska - pięciorakie; uciążliwe i nieuciążliwe
  6. Miary poznawcze, wypaczenie, fantazjowanie, sen, przypomnienie
  7. Naoczność, poznanie rozumowe, przejęcie poznania-miarami poznawczymi
  8. Wypaczeniem - błędne poznanie nie oparte na naturze rzeczywistości
  9. Fantazjowanie - pozbawione rzeczywistości, będące następstwem poznania słów
  10. Sen - zjawiskiem z podporą pratjaji pustki
  11. Przypomnienie nie dopuszcza do zanikania przeżytego przedmiotu
  12. Powściągnięcie ich ćwiczeniem i bezpragnieniowością
  13. Ćwiczenie - dążeniem do stałości w nim
  14. Uprawiane długi czas, nieprzerwanie, ze skupioną uwagą - trwałym stopniem
  15. Uświadamianie panowania wolnej od pragnienia przedmiotu widzialnego i objawionego - bezpragnieniowością
  16. Wyższe od niej - niepragnienie gun mającej rozpoznanie puruszy
  17. W następstwie postaci myślenia, przenikania, błogości, stanu 'jestem' - z uświadomieniem
  18. Po ćwiczeniu z pratjają ustania, z resztką sanskar - inna
  19. Pratjaja naturalna - u bezcielesnych i rozpuszczonych w prakrti
  20. U innych w następstwie wiary, energii, pamiętliwości, skupienia i poznania prawdy
  21. U ostro-potężnych - bliskie
  22. Z powodu słabości, średniości i nadmierności - wyższy nawet od nich
  23. Lub przez skupianie się na Iśwarze
  24. Iśwara - szczególnością puruszy, nietknięty uciążliwościami, karmanem, owocowaniem, złożem
  25. W nim nieprzewyższalny zalążek wszechwiedzącego
  26. Mistrzem nawet pradawnych z powodu nieograniczenia czasem
  27. Jego nazwą - pranawa
  28. Powtarzanie jej i kontemplowanie jej znaczenia
  29. Przez to - zarówno dojście do wewnętrznego 'ja', jak i zanik przeszkód
  30. Choroba, otępienie, niezdecydowanie, nieskupianie się, brak energii, niepowściągliwośc, błędne poznanie, nieosiągnięcie stopnia, nieumocnienie się - oto przeszkody rozpraszające świadomość
  31. Cierpienie, złe samopoczucie, drżenie ciała, wdech i wydech - symptomami rozproszenia
  32. Dla usunięcia ich - ćwiczenie z jedną tattwą
  33. Przez pielęgnowanie życzliwości, współczucia, zadowolenia, tolerancji dla szczęścia, nieszczęścia, dobra i zła - oczyszczenie świadomości
  34. Lub przez wydychanie, wstrzymywanie prany
  35. Lub powstałe przeżycie unieruchamiające umysł
  36. Lub beztroskie, jaśniejące
  37. Lub świadomość pozbawiona pragnień jako przedmiot
  38. Lub z poznaniem majaku, snu jako podporą
  39. Lub przez kontemplację zgodnie z upodobaniem
  40. Od najmniejszego atomu do największej wielkości jej panowanie
  41. Z osłabionymi zjawiskami jak w kamieniu szlachetnym utkwienie w tym, zabarwienie się tym, czy jest to podmiot ujmowania, instrument ujmowania, czy przedmiot ujmowania - popadnięciem
  42. Spośród tych zmnieszane z fantazjami słowa, rzeczy i pojęcia - popadnięciem z myśleniem
  43. Po oczyszczeniu z przypomnień, jak gdyby pozbawione swojej natury, ujawniające samą tylko rzecz - bez myślenia
  44. Tym samym objaśnia się - z przenikaniem i bez przenikania mające przedmiot subtelny
  45. A przedmiotowość subtelna rozciąga się aż do alingi
  46. Te same - skupieniem z zalążkiem
  47. Po udoskonaleniu bez przenikania - czystość atmana
  48. W niej poznanie pełne prawdy
  49. Od poznania prawdy objawionej i rozumowej ma odmienny przedmiot z powodu szczególności rzeczy
  50. Zrodzona z niego sanskara krępuje inne sanskary
  51. Po powściągnięciu nawet tego, dzięki powściągnięciu wszystkiego - skupienie bez zalążka

 

II. O sadhanie, czyli drodze dojścia

 

  1. Asceza, medytacja, skupienie się na Iśwarze - krijajogą
  2. Dla wywołania skupienia i dla osłabienia uciążliwości
  3. Niewiedza, stan 'jestem', pragnienie, awersja, przywiązanie - uciązliwościami
  4. Niewiedza - glebą dla pozostałych: uśpionych, osłabionych, wyłączonych, czynnych
  5. Widzenie w nietrwałym, nieczystym, niewygodnym, bezjaźniowym trwałego, czystego, pomyślnego, jaźni - niewiedzą
  6. Pozorna jedność natury mocy widzostwa i widzenia - stanem 'jestem'
  7. Pragnienie rodzi się w następstwie przyjemności
  8. Awersja rodzi się w następstwie przykrości
  9. Przywiązanie, płynące przez zabieganie o siebie, utrzymuje się nawet u wiedzącego
  10. Te subtelne usuwa się przez powrotną drogę rozwoju
  11. Ich zjawiska usuwa się kontemplacją
  12. Złoże karmana, mające korzeń w uciążliwościach, może dać o sobie znać w obecnym, przyszłym żywocie
  13. Gdy jest korzeń, to jest jego owocowanie jako wcielenie, okres życia, doznanie
  14. One - skutkami przyjemnymi, przykrymi w zależności od zasługi lub przewinienia
  15. Przez niewygody przemiany, udręki, sanskar i z powodu przeciwstawiania się zjawisk gun - wszystko tylko niewygodą dla rozpoznającego
  16. Przedmiotem usuwania - niewygoda przyszła
  17. Kontakt widza i przedmiotu widzenia - przyczyną przedmiotu usunięcia
  18. Przedmiot widzenia ma naturę przejrzystości, aktywności i stałości, tworzy naturę elementów i narządów psychicznych, służy dla doznawania i uwalniania
  19. Wisiesze, awisiesze, sama tylko linga i alinga są złożone z gun
  20. Widz - samym tylko widzostwem; chociaż czysty, patrzy na pratjaję
  21. Tylko dla niego istota przedmiotu widzenia
  22. Chociaż zniszczony, gdy ma służenie zakończone, nie zniszczony z powodu wspólności z innymi niż on
  23. Kontakt - przyczyną ujmowania natury mocy własności i właściciela
  24. Jego przyczyną - niewiedza
  25. Gdy jej nie ma, nie ma kontaktu - usunięcie - to jedyność widzostwa
  26. Niezmącone poznanie rozróżniające - środkiem do usunięcia
  27. Ma on siedmiorakie poznanie prawdy ustopniowane aż do kresu
  28. Przez wypełnienie członów dodatkowych jogi, gdy zaniknie nieczystość, nastaje światło poznania rozróżniającego
  29. Jamy, nijamy, asany, pranajama, pratjahara, dharana, dhjana, samadhi - ośmioma członami dodatkowymi
  30. Niekrzywdzenie, prawda, niekradzenie, brahmaczarja, nieposiadanie - jamami
  31. Nie ograniczone kastą, miejscem, czasem, okolicznościami, na wszystkich stopniach - wielkim ślubem
  32. Oczyszczanie, zadowolenie, asceza, medytacje, skupienie się na iśwarze - to nijamy
  33. Gdy atakują słabości - wytwarzanie przeciwieństwa
  34. 'Słabości - krzywdzenie itd. czynione, nakłanianie do nich, pochwalanie ich - następstwem żądzy, gniewu, zaslepienia; drobne, średnie,wielkie; bezkresnym ich owocem - cierpienie, niewiedza' - oto stosowne przeciwdziałania
  35. Po ugruntowaniu się w niekrzywdzeniu w jego obecności ustaje wrogość
  36. Po umocnieniu się w prawdzie - zależność czynów i skutków
  37. Po ugruntowaniu się w niekradzeniu zbliżają się wszelkie klejnoty
  38. Po ugruntowaniu się w brahmaczarji - osiągnięcie mocy
  39. Gdy trwa w nieposiadaniu, poznaje intuicyjnie stany wcieleń
  40. Przez oczyszczanie - 'unikanie' własnego ciała i niełączenie się z innymi
  41. Czystość sattwy, pogoda umysłu, jednolitość, zwycięstwo nad narządami psychicznymi i zdolność widzenia atmana
  42. Przez zadowolenie - osiągnięcie nieprzewyższalnego szczęścia
  43. Moc nadludzka nad ciałem i narządami psychicznymi - na skutek zniknięcia nieczystości - dzięki ascezie
  44. Moc nadludzka ze skupienia - dzięki skupieniu się na Iśwarze
  45. Asana - nieruchoma i wygodna
  46. Wraz z rozluźnieniem napięcia, połączeniem się z nieskończonym
  47. Dzięki temu nie atakują pary przeciwieństw
  48. Gdy to jest, przerywanie biegu wdechu i wydechu - pranajamą
  49. Ma stany: zewnętrzny, wewnętrzny, stłumiony; ćwiczona miejscem, czasem, liczbą; długotrwała, subtelna
  50. Czwarta - przekraczająca przedmiot zewnętrznego i wewnętrznego
  51. Przez to znika zasłona przejrzystości
  52. I zdolność umysłu do dharan
  53. Gdy narządy psychiczne po oddzieleniu się od swoich przedmiotów niejako naśladują właściwą naturę świadomości - to pratjahara
  54. Przez to najwyższe opanowanie narządów psychicznych

 

III.O wibhuti, czyli jogicznych mocach

 

  1. Związanie świadomości z miejscem - dharaną
  2. W tym jednostajność pratjaji - dhjaną
  3. Ta sama mająca jaśnienie samej tylko rzeczy, jak gdyby pozbawiona swojej natury - samadhi
  4. Trójka w jednym - sanjamą
  5. Przez opanowanie jej światło poznania prawdy
  6. Zastosowanie jej na stopniach
  7. Trójka - wewnętrznym członem dodatkowym w porównaniu z poprzednimi
  8. Nawet ona - zewnętrznym członem dodatkowym dla bez zalążka
  9. Pokonanie i powstanie sanskar wyłaniania i powściągnięcia - przemianą powściągnięcia inherentną świadomości w momencie powściągnięcia
  10. Jej potok wyciszony od sanskary
  11. Zanik i powstanie stanu wszechsłużenia i jednolitości - przemianą skupienia świadomości
  12. W nim zaś jednakowa pratjaja uciszona i powstała - przemianą jednolitości świadomości
  13. Przez to objaśnia się przemianę cech, oznak czasowych i stanów w elementach i narządach psychicznych
  14. Wyciszonym, powstałym i nieokreślonym cechom towarzyszy posiadacz cech
  15. Odmiennośc następstw - przyczyną odmienności przemian
  16. Sanjamą na trójce przemian - poznanie przeszłości i przyszłości
  17. Zmnieszanie słowa, znaczenia i pratjaji przez [błędne] utożsamianie jednych z drugimi; przez sanjamę na rozdzieleniu tego - poznanie mowy wszelkich istot
  18. Przez unaocznienie sanskary - poznanie poprzednich wcieleń
  19. Pratjaji - poznanie cudzej świadomości
  20. A nie z podporą, bo nie ma ono występowania przedmiotu
  21. Przez sanjamę na postaci ciała, po stłumieniu jego mocy jako przedmiotu ujmowania, po oddzieleniu ujawniania dla oka - zniknięcie
  22. Karman natychmiastowy i powolny; przez sanjamę na nim - poznanie kresu życia, lub z omenów
  23. Na życzliwości itp. - potęgi
  24. Na siłach siły słonia - itd.
  25. Przez skierowanie światła przejawu - poznanie subtelnego, ukrytego, oddalonego
  26. Poznanie wszechświata przez sanjamę na słońcu
  27. Na księżycu - poznanie ładu gwiazd
  28. Na gwieździe polarnej - poznanie ich ruchu
  29. Na ośrodku pępkowym - poznanie ładu ciała
  30. Na studzience gardła - ustanie głodu i pragnienia
  31. Na nadi żółwiej - stałość
  32. Na świetle głowy - widzenie siddhów
  33. Lub od przejaśnienia - wszystko
  34. Na sercu - wgląd w świadomość
  35. Sattwy i puruszy absolutnie niezmieszanych wspólna pratjaja - doznaniem, bo służy komuś drugiemu; przez sanjamę służąca sobie poznanie puruszy
  36. Stąd rodzą się: przejaśnienie, słyszenie, czucie, widzenie, smakowanie i powonienie
  37. One w skupieniu - szkodliwym dodatkiem, w wyłonieniu - mocami
  38. Przez rozluźnienie przyczyny związania i doświadczenie przejścia - wejście świadomości w inne ciało
  39. Od pokonania udany - nieprzyleganie do wody, błota, kolców itp. oraz wyjście
  40. Od pokonania samany - ogień
  41. Przez sanjamę na związku przestrzeni z narządem słuchu - boska władza słyszenia
  42. Przez sanjamę na związku ciała i przestrzeni i przez popadnięcie w stan lekki jak bawełna - poruszanie się w przestrzeni
  43. Zjawisko sztuczne na zewnątrz - wielka bezcielesność; od niej - zanik przysłony przejrzystośći
  44. Przez sanjamę na grubym, właściwej naturze,subtelnym, inherencji i celowości - pokonanie żywiołów
  45. Stąd pojawienie się atomizacji itd., doskonałośc ciała i nieprzeszkadzanie ich cech
  46. Uroda, wdzięk, siła, diamentowa zwartość - doskonałością ciała
  47. Przez sanjamę na ujmowaniu, właściwej naturze, stanie 'jestem', inherencji i celowości - pokonanie narządów psychicznych
  48. Stąd - szybkość umysłu, stan bez narządów i pokonanie pradhany
  49. Samo tylko rozpoznanie odmienności puruszy i sattwy ma zwierzchnictwo nad wszystkimi stanami i podmiotowość wszechpoznania
  50. Przez nielgnięcie nawet do tego, po zaniku zalążka błędu - kajwalia
  51. Przy zapraszaniu przez wzniosłych - nietworzenie lgnięcia i pychy z obawy nie życzonego sobie ponownego przylgnięcia
  52. Przez sanjamę na momencie i jego następstwie - poznanie zrodzone z rozróżniania
  53. Od tego postrzeganie ekwiwalencji, dzięki nieograniczeniu odmienności rodzajem, oznaką i miejscem
  54. To poznanie zrodzone z rozróżniania - wyzwalające, ma wszechprzedmiot, ma przedmiot na wszelki sposób i jednocześnie
  55. Gdy jednakowość czystości sattwy i puruszy - to jedyność

 

IV.O kajwali, czyli absolutnej wolności

 

  1. Moce powstałe przez urodzenie się, leki , zaklęcia, ascezę i skupienie
  2. Przemiana w inny rodzaj - przez wylew pierwiastków twórczych
  3. Przyczyna wywoławcza - nie poruszająca pierwiastki twórcze, ale od niej przerwanie przeszkody, jak rolnik
  4. Świadomości wytworzone z samej tylko świadomośći 'jestem'
  5. Przy zróżnicowaniu przejawu jedna świadomość porusza liczne
  6. Spośród nich złożona z kontemplacji - bez złoża
  7. Karman jogina - ani jasny, ani ciemny, trojaki - innych
  8. Od niego przejaw wasan takich, które odpowiadają jego owocowaniu
  9. Chociaż poprzedzielanych rodzajem wcieleń, miejscem i czasem - bezpośrednie następstwo przypomnień i sanskar z powodu jednorodności
  10. A ich bezpoczątkowość - z powodu wieczności pragnienia
  11. Z powodu łącznego wyznaczania przez przyczynę, skutek, złożę i podporę świadomościową, gdy tych brak - brak ich
  12. Przeszłe i przyszłe z własnej natury jest - z powodu różnicy form czasowych i cech
  13. Te zjawione i subtelne mają naturę gun
  14. Od pojedynczości(jedności) przemiany - realność rzeczy(wistości)
  15. Z powodu zróżnicowania świadomości przy tożsamości rzeczy, drogi tych dwu - oddzielnie
  16. A rzecz nie jest zależna od pojedyńczej świadomości, bo nie byłaby dla niej źródłem poznania; wtedy co by to było?
  17. Zależnie od zabarwienia się nią świadomości - rzecz poznawana, lub nie poznawana
  18. Zawsze są poznawane zjawiska świadomości - z powodu nieprzemienialności puruszy, ich pana
  19. Nie jest ona samoświetlna z powodu bycia przedmiotem widzenia
  20. A nieujmowanie obu w jednej chwili
  21. Jako przemiot widzenia innej świadomości - nadmierne związanie intuicyjnej świadomośći z intuicyjną świadomością i pomieszanie przypomnień
  22. Od podmiotu uświadomienia, nie ulegającego zmnieszaniu - po popadnięciu w jego postać - doznanie swojej intuicyjnej świadomośći
  23. Świadomość zabarwiona widzem i przedmiotem widzenia ma wszechrzecz
  24. Chociaż ona pstrokata od niezliczonych wasan, służy dla innego - z powodu tworzenia kombinacji
  25. U widzącego szczególnego - ustanie wytwarzania stanu atmana
  26. Wtedy świadomość, skłonna do rozróżniania, przybliża kajwalię
  27. W szczelinach tego - inne pratjaje, z sanskar
  28. Porzucenie ich - mówiło się - jako uciążliwości
  29. U obojętnego nawet wobec 'wielkiej kontemplacji' od rozpoznania rozróżniającego w najwyższym stopniu - skupienie 'spłukiwacz cech'
  30. Od niego - zanik uciążliwości i karmana
  31. Wtedy, od wieczności poznania pozbawionego wszelkiej przysłony i zamącenia, ma przedmiot poznania nikły
  32. Potem - zakończenie następstwa przemian gun, mających służenie zakończone
  33. Następstwo, zasadzające się na momentach, jest ujmowalne aż do kresu przemian
  34. Przeciwrozwój gun, pustych dla puruszy - to jedyność, lub moc podmiotu świadomości utrzymująca się w swojej naturze

 

Źródło Leon Cyboran 'Klasyczna joga indyjska' PWN, Warszawa 1986